สรุปประเด็นสำคัญจากงานแถลงข่าวและบทสัมภาษณ์โครงการ CU Living Arch 5.0

โครงการ CU Living Arch 5.0 เป็นการร่วมมือเชิงยุทธศาสตร์ระหว่าง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์, Cisco และ MFEC เพื่อพัฒนาต้นแบบ Digital Twin สำหรับอาคารอัจฉริยะ (Smart Building) ในพื้นที่ 2,000 ตารางเมตร ณ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาฯ โดยมีเป้าหมายหลักในการสร้าง "ห้องปฏิบัติการที่มีชีวิต" ซึ่งแตกต่างจากเพียงแค่ภาพจำลองเสมือน (Digital Shadow) การดำเนินการดังกล่าวติดตั้งอุปกรณ์ IoT และ Sensor จำนวนมาก เพื่อรวบรวมข้อมูลแบบเรียลไทม์ เช่น การใช้พลังงาน คุณภาพอากาศ และการครอบครองพื้นที่ Cisco ได้วางโครงข่ายที่ปลอดภัยพร้อมเทคโนโลยี AI และ Machine Learning ขณะที่ MF รับหน้าที่เป็น ผู้บูรณาการระบบ ในการจัดการและวิเคราะห์ข้อมูลผ่านแดชบอร์ดที่ใช้งานง่าย ข้อมูลเชิงลึกที่ได้จะช่วยให้ผู้บริหารตัดสินใจได้อย่างแม่นยำเกี่ยวกับประสิทธิภาพอาคารและการอนุรักษ์พลังงาน ซึ่งในระยะยาว มหาวิทยาลัยตั้งเป้าขยายผลโครงการนี้ไปยังอาคารอื่น ๆ เพื่อสร้าง โมเดลการเรียนรู้และพัฒนาบุคลากร รองรับการขับเคลื่อนประเทศสู่สังคมดิจิทัลและยั่งยืน

เจาะลึก "CU Living Arch 5.0": ปฏิบัติการปลุกชีพอาคารเก่า 50 ปี ให้เป็น "สิ่งมีชีวิต" ด้วยเทคโนโลยี Digital Twin

บทสรุปโครงการความร่วมมือระหว่าง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, Cisco และ MFEC

1. ที่มาและวิสัยทัศน์: จากอาคารกายภาพ สู่อาคารที่มีชีวิต

โครงการ CU Living Arch 5.0 เกิดจากความตั้งใจที่จะเปลี่ยนอาคารเก่าแก่อายุ 50 ปี ภายในคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ให้กลายเป็นต้นแบบของ "Smart Living Building" โดยมีเป้าหมายหลักคือการ "ปลุกชีวิตให้อาคาร" (Waking up the building) ให้สามารถรับรู้ สื่อสาร และทำงานร่วมกับมนุษย์ได้จริง เพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) และยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้ใช้งาน

ในอดีต จุฬาฯ ได้เริ่มทำ BIM (Building Information Modeling) หรือแบบจำลองอาคาร 3 มิติ มาตั้งแต่ปี 2013 ครอบคลุมพื้นที่กว่า 1.3 ล้านตารางเมตร แต่ข้อมูลเหล่านั้นยังเป็นเพียง "กล่องเปล่า" ที่ขาดข้อมูลการใช้งานจริง โครงการนี้จึงเกิดขึ้นเพื่อเติมเต็ม "วิญญาณ" ให้อาคารด้วยข้อมูล Real-time

2. สถานะปัจจุบัน: Digital Shadow vs. Digital Twin

หัวใจสำคัญของโครงการคือการพัฒนาเทคโนโลยีใน 2 ระดับ:

• เฟสปัจจุบัน (Digital Shadow): ณ วันเปิดตัว (1 ธันวาคม) โครงการประสบความสำเร็จในขั้น "เงาดิจิทัล" ในพื้นที่นำร่อง 2,000 ตารางเมตร คืออาคารสามารถ "รับรู้และสื่อสาร" ได้แล้ว โดยมีเซนเซอร์กว่า 30 ตัว เก็บข้อมูลสภาพแวดล้อมจริง (Real-time) ทุก ๆ 15 นาที เช่น อุณหภูมิ, ความชื้น, CO2, PM2.5 และจำนวนผู้ใช้งาน ส่งขึ้นสู่ระบบ Cloud เพื่อแสดงผลผ่าน Dashboard

• เป้าหมายถัดไป (พฤษภาคม ปีหน้า - Digital Twin): จะพัฒนาไปสู่ขั้น "ฝาแฝดดิจิทัล" ที่สมบูรณ์ คือระบบสามารถ "คิดและสั่งการกลับ" (Feedback Loop) ไปยังอาคารได้อัตโนมัติ เช่น การปรับแอร์หรือแสงสว่างตามจำนวนคนจริง โดยจะมีการจัดงาน Expo เพื่อแสดงผลลัพธ์ที่วิเคราะห์แล้ว
  
  

3. พลังความร่วมมือจาก 3 พันธมิตร (The Ecosystem)

โครงการนี้เกิดจากการผสานจุดแข็งของ 3 องค์กร:

1. คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาฯ (Owner & Researcher): เจ้าของพื้นที่และผู้กำหนดโจทย์ (Requirement) ที่ต้องการแก้ปัญหาด้านพลังงานและสุขภาวะ โดยใช้องค์ความรู้ด้านสถาปัตยกรรม
2. Cisco (Technology Provider): สนับสนุนผ่านโครงการ CDA (Country Digital Acceleration) โดยนำโครงสร้างพื้นฐานด้านเครือข่าย (Catalyst Platform), อุปกรณ์ IoT Sensors (Meraki) และแพลตฟอร์มวิเคราะห์ข้อมูล (Cisco Spaces) มาใช้ พร้อมระบบความปลอดภัย (Cybersecurity) ที่เข้มข้น
3. MFEC (System Integrator): ผู้เชี่ยวชาญด้านการเชื่อมต่อระบบและข้อมูล ทำหน้าที่สร้างแพลตฟอร์มกลาง "My IoT Platform" เพื่อรวบรวมข้อมูลจากเซนเซอร์ นำมาวิเคราะห์ และแสดงผลให้ผู้ใช้งานเข้าใจง่าย
   
   

4. ประโยชน์และการใช้งานจริง (Use Cases)

โครงการมุ่งเน้นการแก้ปัญหาจริงใน 3 มิติหลัก:

A. การประหยัดพลังงาน (Energy Efficiency)

• ปัญหา: การเปิดเครื่องปรับอากาศตามตารางเรียน (Static Schedule) หรือเปิดเผื่อไว้เย็นจัด ทำให้สิ้นเปลืองพลังงานเมื่อคนมาใช้น้อย
• ทางแก้: ใช้เซนเซอร์ตรวจจับจำนวนคน (Occupancy) หากห้องจุ 100 คนแต่มีคนใช้จริง 10 คน ระบบจะประมวลผลและสั่งปรับอุณหภูมิแอร์ขึ้น (เช่น จาก 24 เป็น 25 องศา) เพื่อประหยัดไฟแต่ยังคงความสบาย
• Energy 5.0: มีการติด Smart Meter แบ่งโซนตรวจวัดละเอียด เพื่อระบุความรับผิดชอบการใช้ไฟของแต่ละภาควิชา

B. สุขภาวะและคุณภาพการเรียนรู้ (Well-being)

• ปัญหา: นักศึกษาง่วงนอนหรือขาดสมาธิจากการเรียนในห้องที่มีคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) สูง หรือมีความเสี่ยงจากฝุ่น PM 2.5
• ทางแก้: ระบบ Digital Twin ตรวจวัดคุณภาพอากาศตลอดเวลา หากค่า CO2 สูงเกินมาตรฐาน ระบบจะแจ้งเตือนให้ระบบระบายอากาศทำงานเพื่อเติมออกซิเจน รวมถึงการป้องกันความชื้นที่อาจก่อให้เกิดเชื้อราในวัสดุอาคาร

C. ความปลอดภัย (Safety)

• การหนีไฟอัจฉริยะ: ในอนาคตระบบจะสามารถคำนวณเส้นทางหนีไฟแบบ Real-time (Dynamic Evacuation) โดยดูจากจุดที่เซนเซอร์ตรวจจับควันได้จริง และนำทางคนไปยังเส้นทางที่ปลอดภัยที่สุด ซึ่งอาจไม่ใช่เส้นทางปกติ
  
  

5. แดชบอร์ด (Dashboard) และการบริหารจัดการข้อมูล

• การแสดงผล: ข้อมูลจากพื้นที่ 2,000 ตร.ม. จะถูกแสดงผลผ่าน Dashboard ที่ออกแบบมาให้เข้าใจง่าย ทั้งสำหรับผู้บริหาร (ดูภาพรวม/งบประมาณ), ผู้ดูแลอาคาร (ดูสถานะอุปกรณ์/แจ้งซ่อม), และผู้ใช้งานทั่วไป (ดูสภาพอากาศในห้อง)
• ความถี่ข้อมูล: ระบบเก็บข้อมูลทุก 15 นาที ซึ่งสอดคล้องกับรอบมิเตอร์ไฟฟ้ามาตรฐาน และเหมาะสมต่อการวิเคราะห์โดยไม่สิ้นเปลืองทรัพยากรจัดเก็บข้อมูลมากเกินไป
  
  

6. บทสรุปและก้าวต่อไป

โครงการ CU Living Arch 5.0 ไม่ใช่แค่การติดตั้งอุปกรณ์ IoT แต่เป็นการสร้าง "New Learning Curve" หรือกระบวนการเรียนรู้ใหม่ให้กับบุคลากรและนิสิต ให้สามารถใช้ข้อมูล (Data) ในการบริหารจัดการอาคารได้อย่างมีประสิทธิภาพ แทนการคาดเดา

• การขยายผล: เริ่มต้นจากพื้นที่ Sandbox 2,000 ตร.ม. เพื่อเรียนรู้ระบบ ก่อนขยายผลสู่พื้นที่ 30,000 ตร.ม. ของคณะ และเป็นต้นแบบให้หน่วยงานอื่น
• โมเดลธุรกิจ: มุ่งหวังให้เกิดโมเดลที่สามารถนำไปใช้ในเชิงพาณิชย์ได้จริง (Commercial Scale) เพื่อให้ภาคเอกชนเห็นความคุ้มทุนในการลงทุนทำ Smart Building

"วันนี้เราทำสำเร็จในการปลุกอาคารให้ตื่นและสื่อสารได้แล้ว (Digital Shadow) และในเดือนพฤษภาคมปีหน้า เราจะทำให้อาคารคิดและทำงานร่วมกับมนุษย์ได้อย่างสมบูรณ์ (Digital Twin)" - ผศ. ดร.เทิดศักดิ์ เตชะกิจขจร หัวหน้าโครงการ

ข่าวฉบับเต็ม: https://www.nexttopbrand.com/2025/12/chula-cisco-mfec-cu-living-arch-50.html